مشاوره

به گزارش پایگاه خبری “ججین“  ، موضوع مشاوره در اسلام از اهميت خاصي برخوردار است چنانچه پيغمبر اسلام (ص) با قطع نظر از وحي آسماني آن چنان فكر نيرومندي داشت كه هيچ گاه نياز به مشاوره پيدا نمي‌كرد، ولي براي اينكه از يك سو مسلمانان را به اهميت مشورت متوجه سازد تا آن را جزء برنامه‌هاي اساسي زندگي خود قرار دهند و از سوي ديگر نيروي فكر و انديشه را در افراد پرورش دهد، در امور عمومي مسلمانان كه جنبه‌ اجراي قوانين الهي داشت (نه قانونگذاري) جلسه‌ مشاوره تشكيل مي‌داد و مخصوصا براي راي افراد صاحب نظر ارزش خاصي قائل بود تا آنجا كه گاهي به احترام آنها از راي خود صرف نظر مي‌كرد.امير المومنين (ع) مي‌فرمايد: «هيچ پشتيباني مطمئن‌تر از مشورت نيست.»

با چه اشخاصي بايد مشورت كرد؟

مسلم است كه هر كس نمي‌تواند طرف مشورت قرار گيرد، زيرا گاه بعضي از اشخاص نقاط ضعفي دارند كه مشورت با آنها مايه‌ بدبختي است. از اين جهت در روايات خاندان عصمت و طهارت صفاتي را براي مستشار ذكر نموده‌اند:الف) از امام صادق (ع) نقل شده: مشورت تحقق نمي‌گيرد مگر با شرایطش و اگر كسي آن شرايط را نداند در مشورت ضرر مي‌كند.پس اولين آنها عبارت است از اينكه مستشار عاقل باشد و دومين شرط اين است كه آزاد مرد و متدين باشد و شرط سوم عبارت است از اينكه مستشار دوست حقيقي باشد و شرط چهارم عبارت است از اينكه بتواني او را آگاه كني از امور پنهاني خود و علم آن نسبت به موضوع مانند علم خودت باشد كه به افراد ديگر نرسد.ب) از امام صادق(ع) نقل شده: «مشورت كنيد در پيش آمدها (از) كساني كه مي‌ترسند از پروردگارشان.»ج) از امير المومنين(ع) نقل شده كه فرمود: «با افراد بخيل مشورت نكن زيرا ترا از بخشش و كمك به ديگران باز مي‌دارند و از فقر مي‌ترسانند (و نيز) با افراد ترسو مشورت نكن زيرا آنها ترا از انجام كارهاي مهم باز مي‌دارند (و همچنين) با افراد حريص مشورت نكن كه آنها براي جمع آوري ثروت و يا كسب مقام، ستمگري را در نظر تو جلوه‌گر مي‌سازند.» د) ‌از امام صادق(ع) نقل شده: «مشورت نكن با كسي كه استبداد راي دارد.»

نتايج مشورت

اصولا مردمي كه كارهاي مهم خود را با مشورت و صلاح انديشي يكديگر انجام مي‌دهند، كمتر گرفتار لغزش مي‌شوند به عكس، افرادي كه گرفتار استبداد راي هستند و خود را بي‌نياز از افكار ديگران مي‌دانند، هر چند از نظر فكري فوق العاده باشند، باز هم غالبا گرفتار اشتباهات خطرناك و دردآگين مي‌شوند.به علاوه كسي كه در انجام كارهاي خود با ديگران مشورت مي‌كند، اگر مواجه با پيروزي شود كمتر مورد حسد واقع مي‌گردد، زيرا ديگران، پيروزي وي را از آن خودشان مي‌دانند و معمولا انسان نسبت به كارهايي كه خودش انجام داده، حسد نمي‌روزد و اگر احيانا با شكست مواجه گردد،‌زبان اعتراض و ملامت و شماتت بر او بسته است، زيرا كسي به نتيجه‌ كار خودش اعتراض نمي‌كند، و نه تنها اعتراض نخواهد كرد بلكه دلسوزي و غمخواري نيز مي‌كند.يكي ديگر از فواید مشورت اين است كه انسان ارزش شخصيت افراد و ميزان دوستي و دشمني آنها را با خود درك خواهد كرد و اين شناسایي راه را براي پيروزي او هموار مي‌كند و شايد مشورت‌هاي پيامبر (ص) با آن قدرت فكري فوق‌العاده به خاطر مجموع اين جهات بوده است و در اين روايات نيز به اين مطلب اشاره شده است.1ـ از امير المومنين(ع) نقل شده: «كسي كه مشورت نكند پشيمان مي‌شود.»2ـ از امير المومنين(ع) نقل شده: «كسي كه مستبد به راي خويش باشد هلاك مي‌گردد و كسي كه مشورت كند با افراد بزرگ، در عقل‌هاي آنها شريك شده است.»3ـ از امير المومنين(ع) نقل شده: «سرزنش نمي‌شود كسي كه مشورت كرده است.»

وظيفه‌ مشاور

همان طوري كه در اسلام، درباره‌ مشورت كردن دستور موكّد داده شده، به افرادي كه مورد مشورت قرار مي‌گيرند نيز تاكيد شده كه از هيچگونه خيرخواهي‌اي فروگذار نكنند و خيانت در مشورت يكي از گناهان بزرگ محسوب مي‌شود. در «رساله‌ حقوق» كه از امام سجاد(ع) نقل شده چنين آمده: «حق كسي كه از تو طلب مشورت مي‌كند اين است كه اگر عقيده و نظري داري در اختيار او بگذاري و اگر درباره‌ آن كار چيزي نمي‌داني او را به كسي راهنمايي كني كه مي‌داند و اما حق كسي كه مشاور تو است، اين است كه كه در آنچه كه با تو موافق نيست، او را متهم نسازي پس اگر با تو موافق بود، شكر خداي گويي».و از امير المومنين (ع) نقل شده: «كسي كه در مشورت به مسلمانان خيانت كند پس به حقيقت من از او بيزارم.» و نيز از امام صادق (ع) نقل شده: «كسي كه مشورت كند با برادر خويش و او خير و حقيقت را به او نگويد، خداوند راي و درك او را مي‌گيرد.»