شناسایی 340 پناهگاه در تهران؛ ضرورت آمادگی برای تهدیدات احتمالی

به گزارش پایگاه خبری “ججین” به نقل از خبرگزاری تسنیم، میثم مظفر با اشاره به اقدامات کمیته تاب آوری در ایام جنگ تحمیلی، اظهار کرد: با توجه به تجربه تاب‌آوری شهری در دو جنگ گذشته که جمهوری اسلامی ایران با دشمن صهیونیستی و آمریکایی پشت سر گذاشت، ضروری است از هم‌اکنون برای مواجهه با هرگونه تهدید احتمالی آینده آماده باشیم. در همین راستا، کمیته تاب‌آوری شهری و محلات با همکاری دستگاه‌های ذی‌ربط، نسبت به شناسایی 340 فضای مناسب برای پناهگاه‌های زیرسطحی در شهر تهران اقدام کرده است.

وی افزود: این فضاها شامل مکان‌های ایمن و مستحکمی هستند که قابلیت بهره‌برداری چندمنظوره در شرایط بحران را دارند. در جریان جنگ‌های گذشته، یکی از خلأهای جدی کشور، نبود شبکه‌ای از پناهگاه‌های آماده و قابل دسترس بود. در مواردی، سامانه‌های اطلاعاتی و امنیتی از احتمال وقوع اصابت در تهران طی 20 دقیقه آینده اطلاع داشتند، اما زیرساخت مناسبی برای هدایت مردم به مکان‌های امن وجود نداشت.

مظفر ادامه داد: بخش قابل توجهی از این 340 موقعیت شناسایی‌شده، هم‌اکنون نیز آماده بهره‌برداری هستند و نیازی به احداث سازه‌های جدید ندارند؛ پارکینگ‌های زیرسطحی وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها و نهادهای حاکمیتی، فضاهای زیرزمینی مناسب در بخش خصوصی، مساجد دارای سازه‌های مقاوم، مجموعه‌های فرهنگی و ورزشی و همچنین برخی پناهگاه‌های باقی‌مانده از دهه 60 در مدارس قدیمی تهران، از جمله این ظرفیت‌ها به شمار می‌روند.

وی در پاسخ به اینکه این فضاها به صورت بالقوه قابلیت استفاده به عنوان پناهگاه را دارند یا نیازمند تجهیز و تغییرات هستند؟ گفت: برخی از این زیرساخت‌ها نیازمند تدابیر تکمیلی هستند؛ در بسیاری از این فضاها تنها تدابیر محدودی برای بهره‌برداری در شرایط بحران لازم است؛ از جمله توسعه سرویس‌های بهداشتی، ارتقای تجهیزات ایمنی و آتش‌نشانی و تأمین امکانات پشتیبان که هزینه این اقدامات در مقایسه با ارزش و ظرفیت این فضاها بسیار محدود است.

رئیس کمیته تاب‌آوری شهری و محلات با بیان اینکه 81 ایستگاه متروی تهران نیز قابلیت تبدیل به پناهگاه را دارند، اظهار کرد: البته بهره‌برداری از این ظرفیت نیازمند برنامه‌ریزی دقیق است. به عنوان مثال، در صورت مراجعه گسترده شهروندان به ایستگاه‌های مترو، باید برای تأمین سرویس‌های بهداشتی و سایر خدمات ضروری تدابیر ویژه‌ای اندیشیده شود. از همین رو، استقرار سرویس‌های بهداشتی سیار یا احداث زیرساخت‌های جانبی در مجاورت ایستگاه‌ها ضروری به نظر می‌رسد.

وی افزود: سازمان پدافند غیرعامل نیز آمادگی خود را برای صدور تابلوهای استاندارد پناهگاه برای این اماکن اعلام کرده است تا در شرایط اضطراری به‌عنوان نقاط امن برای شهروندان قابل شناسایی باشند. با این حال، این فرآیند هنوز تکمیل نشده و نیازمند همکاری مدیریت شهری، استانداری، فرمانداری، وزارت کشور، سازمان مدیریت بحران کشور و شهرداری تهران است.

مظفر تأکید کرد: اکنون زمان انتظار برای وقوع حوادث نیست. مدیران، سیاست‌گذاران و دستگاه‌های مسئول باید با نگاه مبتنی بر سناریوهای جنگی و تهدیدات احتمالی، اقدامات پیشگیرانه و حداکثری را در دستور کار قرار دهند. جالب آنکه بخش قابل توجهی از این اقدامات تاکنون به‌صورت داوطلبانه و جهادی توسط گروهی از نخبگان و جوانان در کمیته تاب‌آوری شهری و محلات انجام شده است.

وی همچنین به ضرورت راه‌اندازی سامانه‌های هشدار سریع اشاره کرد و گفت: دولت می‌تواند با بهره‌گیری از بسترهای ارتباطی نوین، از جمله اپلیکیشن‌ها و تلفن‌های همراه، سامانه‌های هشدار عمومی را راه‌اندازی و تکمیل کند تا در شرایط بحرانی، اطلاع‌رسانی سریع و مؤثر به شهروندان انجام شود.

مظفر در بخش دیگری از سخنان خود به تجربه تجهیز سازمان آتش‌نشانی پس از جنگ 12 روزه اشاره کرد و افزود: کمیته تاب‌آوری شهری و محلات با همکاری سازمان آتش‌نشانی و سازمان مدیریت بحران شهرداری تهران، کمبودهای تجهیزاتی حوزه امداد و آواربرداری را شناسایی و در قالب اصلاحیه بودجه سال 1404 پیگیری کرد. نتیجه این اقدام، خرید حدود پنج هزار میلیارد تومان تجهیزات و ماشین‌آلات جدید برای سازمان آتش‌نشانی بود که آثار آن در عملیات‌های بعدی به‌خوبی نمایان شد.

وی ادامه داد: با وجود این اقدامات، هنوز در حوزه توزیع و استقرار ماشین‌آلات امدادی و آتش‌نشانی نواقصی وجود دارد. این تجهیزات نباید در یک نقطه متمرکز شوند، بلکه باید به‌گونه‌ای در سطح شهر پراکنده باشند که در کوتاه‌ترین زمان ممکن به محل حادثه دسترسی پیدا کنند.

مظفر در تشریح اهمیت این موضوع به یک تجربه عملی اشاره کرد و گفت: در جریان جنگ گذشته، در یکی از نقاط تهران اصابتی رخ داد که منجر به محبوس شدن تعدادی از مدیران ارشد کشور در یک فضای زیرزمینی شد. در آن زمان، تجهیزات سنگین امدادی در نزدیکی محل حادثه مستقر نبود و اگر امکان استفاده فوری از ماشین‌آلات یک کارگاه عمرانی بخش خصوصی فراهم نمی‌شد، احتمال وقوع خسارت‌های سنگین انسانی و مدیریتی وجود داشت. این تجربه نشان داد که توزیع مناسب تجهیزات امدادی تا چه اندازه در نجات جان افراد مؤثر است.

وی خاطرنشان کرد: در کنار اقدامات زیرساختی، فعالیت‌های گسترده‌ای نیز در حوزه مشارکت مردمی انجام شد. برخی مساجد تهران به تجهیزات امداد و نجات، منابع آب و ژنراتور برق مجهز شدند. گروه‌های جهادی به شبکه‌های امدادی متصل شدند و با همکاری سازمان بسیج، آموزش‌های لازم برای دیده‌بانی، رصد و حفاظت از نقاط آسیب‌پذیر شهری را دریافت کردند.

مظفر افزود: در جریان بحران، کمیته همیار محله نیز نقش مؤثری در امدادرسانی به آسیب‌دیدگان، اسکان موقت خانواده‌ها، حفاظت از اموال شهروندان و حفظ فعالیت مراکز تأمین ارزاق عمومی مانند نانوایی‌ها و فروشگاه‌های محلی ایفا کرد.

وی در پایان تأکید کرد: مجموعه این تجربیات نشان می‌دهد که آمادگی برای شرایط بحرانی یک ضرورت انکارناپذیر است. امیدواریم هیچ‌گاه شاهد تکرار چنین حوادثی نباشیم، اما حکم عقل و اصول مدیریت بحران ایجاب می‌کند که همه دستگاه‌ها و نهادهای مسئول از هم‌اکنون برای مواجهه با هرگونه تنش و تهدید احتمالی آمادگی کامل داشته باشند.