بنی آدمی که در سر در سازمان ملل یافت نمیشود!

به گزارش پایگاه خبری “ججین“،تمام اطلاعات و نقل قولها حاکی از آن است که این بیت “بنی آدم اعضای یکدیگر اند / که در آفرینش ز یک گوهرند” بر سر در سازمان ملل نصب شده ولی حکایات و نقل مضمونها حاکی از آن است که این شعر نه به زبان فارسی و نه به هیچ زبان دیگری(حتی با مضمونی شبیه به این شعر) بر هیچ جای سازمان ملل نصب نشده است .بی شک این بیت یکی از بیتهای معروف حضرت سعدی است که تقریبا عامه ی مردم از کوچک تا بزرگ آن را در حافظه ی خود دارند. درباره ی این بیت نقل های فراوانی شده از جمله نوشته شدن این بیت شعر معروف با خط نستعلیق طلاکوب بر سر در سازمان ملل، که در سالهای گذشته دستاویزی برای غرور ما ایرانیان شده است تا بیش از پیش به تاریخ مان و بزرگمردانمان افتخار کنیم. اما نخستین پرسش مطروحه در این بحث این است که بر اساس کدام سند این حرف زده میشود؟اگر این موضوع حقیقت دارد چرا تا کنون با وجود حجم و سرعت بالای انتشار تصاویر در شبکه های اجتماعی و فضای نت، در جست و جوها نمیتوان به تصویری از آن دست یافت؟

این مطلب حدود سی سال است گوش به گوش و همچون افسانه ای قدیمی چرخیده و حتی برخی از ایرانیان این موضوع را از افتخارات ادبیات ایران به شمار می آوردند و مبنای سخنرانی و کتابهای خود قرار دادند.ولی بر اساس جست و جوها،این شعر نه تنها بر سردر سازمان ملل،که در هیچ نقطه ی شهر نیویورک دیده نمیشود.

شعر بنی آدم سعدی در هیچ جای سردر سازمان ملل حک نشده است

شایعه پدیده اجتماعی است که بستر عمده شکل گیری اش، رسانه هستند؛ با توجه به دربرگیری و توسعه روزافزون شبکه های اجتماعی و پیام رسان های موبایلی که منجر به شکل گیری و بسط مفهومی تحت عنوان شهروند-خبرنگار شده است؛ بستر نضج و رشد شایعه فراخ تر شده است.

متخصصان ارتباطات، ضریب اهمیت بالا یک رویداد خبری و فقدان منبع و مرجع رسمی جهت تایید یا تکذیب رویداد مزبور را دو فاکتور اصلی شکل گیری شایعات می دانند.

با توجه به آمار فزآینده کاربری ایرانیان در شبکه های اجتماعی و پیام رسان های موبایلی و تسهیل و تسریع امر شایعه سازی و انحراف اذهان، خبرگزاری میزان در راستای تنویر افکار عمومی،در نظر دارد به طور روزانه شایعات منتشر شده در شبکه های اجتماعی را مورد بررسی قرار دهد.

آیا شعر معروف ایرانی در سردر سازمان ملل حک شده است؟

محمد جواد ظریف در همین باره در کتاب خاطراتش می نویسد:”ما از کودکی در کتاب هایمان خوانده بودیم که بر سر در سازمان ملل متحد این شعر سعدی را نوشته اند که “بنی آدم اعضای یکدیگرند که در آفرینش ز یک گوهرند” من از همان سال 1361 که برای اولین بار به نیویورک و سازمان ملل متحد رفتم، همه ساختمان را گشتم اما چنین شعری را پیدا نکردم. نه در نیویورک و نه در ژنو. از همه دوستان دیگر هم که پرسیده بودم کسی این شعر را ندیده بود.

به گزارش موعود به نقل از ایسنا ، درباره‌ی این بیت، سخن‌های زیادی گفته شده، یكی از همین سخن‌های معروف، نوشته شدن این شعر با خط نستعلیق طلاكوب بر سردر سازمان ملل است كه در سال‌های گذشته بهانه‌ای شده تا ما ایرانی‌ها به غرورمان بیافزاییم و بیش از پیش به تاریخ‌مان افتخار كنیم؛ اما نخستین پرسشی كه یك ذهن منطقی باید به آن پاسخ دهد این است كه براساس كدام سند، این حرف زده می‌شود؟ اگر چنین موضوعی با این میزان اهمیت، واقعیت دارد چرا تا كنون با وجود حجم و سرعت بالای انتشار تصاویر در شبكه‌های اجتماعی امروزی، در جست‌وجوها نمی‌توان به تصویری از آن دست یافت؟ آیا ذهن فعال مخاطب آگاه برای این پرسش‌ها پاسخی یافته است؟

این مطلب حدود 30 سال است گوش به گوش مانند افسانه‌ای قدیمی چرخیده و حتا برخی افراد آن را یكی از افتخارات ادبیات ایرانی به‌شمار آورده‌اند و مبنای سخنرانی‌ها و كتاب‌های خود قرار داده‌اند؛ ولی براساس جست‌وجوهای انجام‌شده، هیچ اثری از این شعر نه‌تنها در سردر سازمان ملل، بلكه در هیچ كجای شهر نیویورك آمریكا دیده نمی‌شود. به‌عنوان مثال، ساسان والی‌زاده در قسمتی از كتابش با نام «رسانه‌ای به نام احمدی‌نژاد» به‌شكل مستقیم به جست‌وجو برای یافتن این شعر در سفرش به نیویورك اشاره و بیان می‌كند: «به‌محض آن‌كه می‌خواستم از زیر سردر سازمان ملل (راستی اینجا چندین ورودی دارد، سردر اصلی كدام است؟!) عبور كنم، چشمان كنجكاوم را به میله‌ها، ستون‌ها و دیوارهای كناری دوختم، شاید چند واژه در دری بیایم یا حداقل مفهوم شعر سعدی را به یكی از زبان‌های بین‌المللی، اما هرچه جستم هیچ نیافتم.»

همچنین هنگامی كه بحث قرار گرفتن این بیت از شعر سعدی در پشت اسكناس ۱۰هزار تومانی محل مناقشه شد، كاووس حسن‌لی – پژوهشگر ادبی – در گفت‌وگویی وجود هرگونه لوح یا سردری را با این اشعار از سعدی در مقر سازمان ملل متحد رد كرد و این‌گونه گفت: «متاسفانه الان طوری شده که اگر این حرف را بزنیم، هیچ‌کس باور نمی‌کند و مردم واقعا فکر می‌کنند شعر سعدی در سردر سازمان ملل متحد نوشته شده است، حال آن‌که نه سردری و نه تابلویی با اشعار سعدی در سازمان ملل وجود ندارد.»

به‌نظر می‌رسد نقل همین مطالب برای تكذیب كلی این شایعه كافی باشد؛ اما اصل ماجرا چیست؟ سرچشمه‌ی این شایعه كجاست؟ احتمالا در سال‌های ابتدایی افتتاح سازمان ملل، در نمایشگاهی عمومی از طرف ایران لوحی با این مضمون در آنجا نصب شده و احتمالا در مدت كوتاهی برداشته شده باشد و همین باعث شده در طول چند دهه، این اشتباه شگفت‌آور در دهان همه‌ی نویسندگان، سخنرانان و مردم كوچه بازار بچرخد.

با این جمله به عقب‌تر برمی‌گردیم، به سال 1384 و گفت‌وگویی از دكتر ظریف ـ سفیر و نماینده‌ی سابق ایران در سازمان ملل متحد ـ كه گفت: «فرش بسیار نفیس ایرانی، كار استاد محمد صیرفیان، هنرمند اصفهانی و استاد بنام هنر فرش ایران در مقر سازمان ملل نصب شد. شعر معروف سعدی شاعر بزرگ ایرانی «بنی‌آدم اعضای یكدیگرند/كه در آفرینش ز یك گوهرند» با طلای ناب در وسط آن نقش بسته است و ترجمه‌ی انگلیسی این شعر نیز توسط نمایندگی دائم كشورمان تهیه و در كنار فرش نصب گردیده تا هر بیننده‌ای را مبهوت عظمت فرهنگ و تمدن ایران و خرد و حكمت ایرانیان نماید.»

این دیپلمات ایرانی ادامه داد: «اهمیت هدیه جدید این است كه در شرایطی به سازمان ملل ارایه شد كه محل‌های نصب هدایا تقریبا روبه اتمام بود و سازمان ملل با تلاشی كه طی یك سال پیش صورت گرفت، پذیرفت كه این هدیه به ابعاد ۵ در ۵ متر در یكی از بهترین نقاط سازمان ملل كه همه دیپلمات‌ها، ملاقات‌ها و مذاكرات خود را در آن برگزار می‌كنند، نصب شود. نصب این فرش، توفیقی برای هنر و فرهنگ كشور است و از طرفی از سال‌ها قبل و شاید از چندین دهه ‌پیش معروف بود كه شعر معروف «بنی‌آدم اعضای یكدیگرند/كه در آفرینش زیك گوهرند» منقوش و در سردر سازمان ملل آویخته شده است. در تحقیقاتی كه ما كردیم در حداقل سه دهه‌ی گذشته، چنین كار انجام نشده بود. گرچه مبنای كار سازمان ملل شاید به‌صورت واقعی، هیچ مفهومی بهتر از شعر سعدی را تعقیب نمی‌كند.»

تمام این اطلاعات و نقل قول‌ها حاكی از آن است كه شعر سعدی نه‌تنها با خط نستعلیق فارسی، بلكه با مضمون انگلیسی یا لاتین هم در هیچ جای سازمان ملل متحد وجود ندارد و نقل این داستان از اساس شایعه بوده است.

البته به هر حال بود و نبود این سردر نه چیزی به اصل كلام شیرین شیخ اجل می‌افزاید، نه از آن می‌كاهد.