سهم حوزه در بودجه

به گزارش پایگاه خبری “ججین” ،  سخنگوي حوزه‌هاي علميه کشور در جريان يک کنفرانس خبري بر لزوم حفظ استقلال حوزه‌هاي علميه تأکيده کرده است. حجت‌الاسلام عباس رفعتي اين بحث را ذيل موضوعاتي که اين روزها درباره بودجه حوزه‌هاي علميه طرح مي‌شود، بيان کرده و گفته است: «يک جريان خاص به تضعيف روحانيت مي‌پردازد. اين جريان در روزهاي اخير در جريان بودجه ٩٧، درصدد تخريب حوزه‌هاي علميه بوده است، درحالي‌که استقلال حوزه‌هاي علميه همواره مورد مطالبه بزرگان حوزه بوده که بايد هميشه حفظ شود».
به گزارش تسنيم، رفعتي گفته است: «بودجه‌اي که در مجلس شوراي اسلامی براي حوزه‌هاي علميه در نظر گرفته‌ شده، بودجه پيشنهادي است و چون اين‌ يک بودجه کمکي بوده، دولت تضميني در پرداخت آن نخواهد داشت و بخشي از اين بودجه نيز براي مباحث عمراني حوزه‌هاي علميه و بخش ديگر مربوط به خدماتي است که طلاب در عرصه‌هاي فرهنگي آن را انجام مي‌دهند و از آن جمله طرح هجرت است». او تأکيد کرده: «اگر موقوفات حوزه‌هاي علميه در اختيار اين نهاد گذاشته شود، حوزه تمام هزينه‌هاي خود را به‌دست مي‌آورد، درحالي‌که کمک‌هايي که امروز به حوزه شده، نصف بودجه دانشگاه‌هاي بزرگ کشور هم نمي‌شود».
اما بودجه‌اي که در سال ٩٧ براي حوزه‌ها پيش‌بيني شده چقدر است؟ آنچه در لايحه بودجه براي حوزه‌هاي علميه پيش‌بيني‌ شده اين است: «برآوردِ بودجه‌ شوراي عاليه حوزه‌هاي علميه مجموعا چهار‌هزارو ۴۶۴‌ميلياردو ۵۵۷‌ميليون ريال و شوراي سياست‌گذاري حوزه‌هاي علميه خواهران دو‌هزارو ۷۱۳‌ميلياردو ۳۱۰‌ميليون ريال تعيين شده است. همچنين برآوردِ بودجه‌ جامعة‌المصطفي براي سال آينده سه‌هزارو ۵۱‌ميلياردو ۲۰۳‌ميليون ريال پيشنهاد شده است». مرکز جامعة‌المصطفي نهادي آموزشي براي گسترش تشيع در ساير کشورهاست و در ۶۰ کشور جهان شعبه دارد و افراد مناسب براي آموزش اسلام را شناسايي و آنها را براي آموزش طلبگي به قم اعزام مي‌کند… .
طرح هجرت
حجت‌الاسلام رفعتي اشاره کرده، این بودجه صرف تأمين هزينه‌هاي عمراني، فرهنگي و طرح هجرت مي‌شود. طرح هجرت به معناي اعزام روحانيون به مناطق دورافتاده برای انجام اموري مانند اقامه نماز، تبليغات، منبر و… است. به گفته يک منبع آگاه در حوزه، درآمدي که حوزه براي طلبه‌هاي طرح هجرت اختصاص مي‌دهد، کمتر از يک ميليون تومان در ماه است. اين طرح به‌صورت سالانه تمديد مي‌شود. روحانيوني که به مناسبت‌هاي مختلف محرم، رمضان و… براي تبليغ اعزام مي‌شوند، متفاوت از طرح هجرت هستند و زير نظر دفتر تبليغات حوزه قرار دارند. اين دفتر در لايحه بودجه رديفي مستقل دارد. در بودجه ٩٧ بودجه دفتر تبليغات به اين شرح است: «برآوردِ بودجه‌ سازمان تبليغات اسلامي مجموعا چهارهزارو ۳۶۴ميلياردو ۵۸۲ ميليون ريال است که از ميان زيرمجموعه‌هاي آن، سهم سازمان تبليغات اسلامي يک‌هزارو ۷۰۲ميلياردو ۴۱۶ ميليون ريال، مؤسسه پژوهشي و فرهنگي انقلاب اسلامي (۲۵۰ميلياردو ۳۰۰ميليون ريال)، بنياد دايرة‌المعارف اسلامي (۹۱ميلياردو ۷۳۱ميليون ريال)، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي (۱۴۰ميلياردو ۸۳۹ميليون ريال)، شوراي سياست‌گذاري ائمه جمعه (۴۲۴ ميليارد ريال)، مرکز رسيدگي به امور مساجد (۳۸۵ ميليارد ريال) و همچنين ستاد اقامه نماز (۲۲۹ ميليارد ريال) برآورد شده است».
حوزه همچنين موقوفاتي دارد که به‌صورت طبيعي بايد زير نظر سازمان اوقاف و امور خيريه اداره شود. همان موقوفاتي که به گفته رفعتي اگر در اختيار حوزه قرار بگيرد، مي‌تواند بودجه اين نهاد را تأمين کند.
سازمان اوقاف
سازمان متولي موقوفات، سازمان اوقاف و امور خيريه است که در چارت سازماني، زيرمجموعه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي محسوب مي‌شود. رياست اين سازمان، حکم خود را با عنوان سرپرست از سوي وزير ارشاد و با تأييد مقام معظم رهبري دريافت مي‌کند، با عنوان سرپرست سازمان و نماينده ولي فقيه. براين‌اساس، حجت‌الاسلام علي محمدي با حکم وزير ارشاد دولت احمدي‌نژاد يعني سيدمحمد حسيني در سال ٨٨، تاکنون سرپرست اين سازمان بوده است. همه موقوفات کشور تحت نظارت اين سازمان بوده و در هر استان هم دفتر دارد. بودجه سازمان اوقاف در لايحه بودجه ٩٧ به اين شرح است: «برآوردِ بودجه‌ سازمان اوقاف و امور خيريه چهارهزارو ۳۹ميلياردو ۸۰۸ ميليون ريال است که در اين ميان سازمان اوقاف و امور خيريه (دوهزارو ۷۸۲ميليارد ريال)، دانشگاه علوم و معارف قرآني (۳۸۹ميلياردو ۴۰۸ميليون ريال) و حمايت از مدارس علوم ديني اهل سنت (۸۸۸ميلياردو ۴۰۰ ميليون ريال) از اين بودجه سهم خواهند داشت».
تأكيد مراجع بر استقلال حوزه
بحث وابستگي مالي حوزه‌هاي علميه به دولت و ارتزاق آنان از بودجه دولتي، موضوعي است که در سال‌هاي گذشته مراجع و چهره‌هاي حوزوي به آن پرداخته و البته همواره بر استقلال حوزه از دولت در اين زمينه تأکيد کرده‌اند؛ برای نمونه، آيت‎الله‎ جوادي‌آملي دراين‌باره معتقد است: «مهم‌ترين بودجه‎اي که مي‎تواند حوزه را اداره کند، همين سهم امام است که در طول تاريخ، بزرگان حوزه بارها سر اين مسائل بحث‎هاي فراوان داشته‌اند و در هر دوره‎اي اين بحث‎ها مطرح بوده است… با جميع اقوال و شرايط، بهترين راه مصرف اين سهم، هزينه بخشي از آن در زمينه رشد حوزه و استقلال اين نهاد توليد علم ديني است؛ بزرگاني مانند مرحوم حائري‌يزدي نشان دادند وقتي که به دين رجوع شود، چگونه مخارج حوزه ديني نيز تأمين شده و دست نياز به حکومت دراز نخواهد شد». آيت‌الله مکارم‌شيرازي هم گفته است: «حوزه‌هاي علميه اهل سنت وابسته به حکومت هستند، اما حوزه‌هاي علميه شيعي هميشه مستقل بودند و اکنون هم نبايد استقلال حوزه خدشه‌دار شود، من به شورای عالی حوزه گفته‌ام که حوزه بايد يک‌سري منابع مالي داشته باشد تا از آن براي گسترش خودش استفاده کند و اين قابل تحقق است». آيت‌الله لطف‌‌الله صافي‌گلپايگاني هم درهمين‌باره گفته است: «از امتيازهاي مهم حوزه‌هاي علميه، استقلال آنها در طول تاريخ بوده که بايد اين امتياز حفظ شود تا بتواند در سايه استقلال، وظايف اصلي خود را انجام دهد». علي لاريجاني، رئيس مجلس که خود روحاني‌زاده است، چندي پيش به همين موضوع اشاره كرده و گفته بود: «در چند سال اخير رديف‌هاي بودجه‌اي براي انجام کارهاي عمراني در حوزه‌هاي علميه و مصلا‌ها در نظر گرفته شده است، اما روحانيت نبايد اصطلاحا مواجب‌بگير دولت باشد، حتي اگر آن دولت، دولت جمهوري اسلامي باشد».
با وجود تأکيد علما و مراجع بر عدم وابستگي بودجه‌اي حوزه از دولت، اما روزنامه جمهوري اسلامي چندي پيش در سرمقاله‌اش از اين موضوع انتقاد کرده و نوشته بود: «در قم و تهران و بعضي شهرهاي ديگر مراکزي به بهانه کارهاي فرهنگي بودجه‌هايي از دولت مي‌گيرند که به‌هيچ‌وجه استحقاق آن را ندارند. اين مراکز اگر نباشند و هيچ کاري انجام ندهند، هيچ اتفاقي نخواهد افتاد. حتي مي‌توانيم قاطعانه بگوييم وجود بعضي از اين مراکز، مشکلاتي ايجاد مي‌کند و نبود آنها بهتر است. اين بودجه‌هاي کلان ده‌ها و صدها‌ ميليارد توماني به‌جاي اين مراکز اگر صرف فقرايي شود که شب‌ها با شکم گرسنه مي‌خوابند، فرهنگ اين کشور اصلاح خواهد شد».