ادب در زندگی

به گزارش پایگاه خبری “ججین“، يكي از شاخصه‌هاي تاثيرگذار در شخصيت انسانها، داشتن ادب است. دين مبين اسلام بر داشتن ادب در همه جنبه‌هاي زندگي آدمي تاكيد دارد. البته آن ادب و مرامي كه در راستاي توجه به معنويت و جنبه‌هاي انسان مدارانه باشد، نه رعايت ادب مثلا به خاطر كسب شهرت و غيره.

ادب در لغت

ادب در لغت به معني ظرف و حسن تناول است. به تعبير بعضي به معناي نيك گفتاري و نيك كرداري است، و بعضي ادب را در فارسي به فرهنگ ترجمه كرده و گفته‌اند: ادب يا فرهنگ به معني دانش است و با علم چندان فرقي ندارد. همين منبع درباره معناي اصطلاحي ادب مي‌نويسد: در معناي اصطلاحي ادب اختلافاتي بين اهل لغت هست، بعضي ادب را به معناي ملكه‌اي كه انسان را از خطا و اشتباه حفظ مي‌كند؛ گرفته‌اند و… سپس از قول علامه طباطبايي استفاده نموده و مي‌نويسد: حاصل معناي ادب آن است كه ادب هيات نيكو و پسنديده‌اي است كه سزاوار است رفتار مشروع ديني يا عقلايي بر مبناي آن شكل گيرد؛ مانند آداب دعا و آداب ديدار دوستان.

ادب در عرف مردم

در عرف مردم، معمولا ادب را به معني اخلاق مي‌گيرند. وقتي مي‌گويند: فلاني با ادب است يعني خود را به سجاياي اخلاقي آراسته است. اتفاقا حديثي از مولا امير المومنين علي (ع) داريم كه ادب را به معناي اخلاق گرفته است: «دوستي با انسان بي ادب، صميمانه نخواهد بود». ممكن است اين اصل عقلايي هم مثل ساير اصول و ارزش‌هاي انساني خدشه‌دار شده باشد. گاهي انسان در جامعه دوستاني را مشاهده مي‌كند كه شايد در ديد اول به دوستي و صميميت آنها غبطه بخورد، ولي با اندك تاملي متوجه مي‌شود كه اين دوستان با كوچك‌ترين سوء تفاهمي بين خودشان، به راحتي اخلاقيات و حريم‌ها را دور مي‌زنند.، چون به اخلاق اسلامي پايبند نيستند. در حديثي از پيامبر مكرم اسلام (ص) اين اخلاق اسلامي و معنوي، مورد تاكيد قرار گرفته است: «من ادب آموخته خدا هستم و علي (ع) ادب آموخته من، خدا مرا امر نموده به بخشش و نيكويي و نهي نموده از بخل و ستم، و هيچ چيزي نزد خدا منفورتر از بخل و اخلاق بد نيست و اخلاق بد عمل (نيك) را خراب مي‌نمايد همچنان كه سركه عسل را». ادب و اخلاق آنگونه كه خدا و پيامبر و اهل بيت (ع) مي‌گويند، بايد باشد.

با ارزش‌تر از طلا و نقره

حضرت علي (ع) درباره ميزان نياز افراد به ادب نيكو مي‌فرمايد: «يقينا مردم به ادب شايسته، بيشتر از طلا و نقره نيازمندند». در حقيقت هم همين است. ادب و اخلاق و كردار شايسته است كه انسانيت انسان را مشخص مي‌كند. ادب شايسته، در حقيقت زيربناي شخصيت و منش انسان است. اگر ادب را به معناي فرهنگ و دانش بگيريم؛ خواهيم فهميد كه حضرت در اين حديث بر خردورزي تاكيد نموده است. ولي با تاكيد بر جنبه اخلاق و راست كرداري… اتفاقا در حديثي از امام صادق (ع) بر همراهي ادب شايسته و دانش تاكيد شده است: «شخص مومن همواره خانواده خود را از دانش و ادب شايسته بهره مند مي‌سازد تا همه آنها را وارد بهشت گرداند.» واضح است كه علم و دانشي كه با ادب و اخلاق و راست كرداري همراه نباشد؛ آسيب‌هاي بسياري را به همراه دارد.

بهترين ميراث

حضرت علي (ع) ادب را بهترين ميراث مي‌داند: «هيچ ميراثي مانند ادب نيست». وجود اين سرمايه ارزشمند و ميراث پر بها است كه انسانها را شخصيت مي‌دهد. روابط بين جامعه را به سمت صلح و صفا پيش برده و از تنش‌هاي بي‌مورد باز مي‌دارد.