سهم هر ۶ هزار جوان ایرانی، تنها یک کتابخانه عمومی

به گزارش پایگاه خبری “ججین” به نقل از خبرگزاری تسنیم، مرکز آمار ایران اطلاعات مربوط به شاخص‌های عدالت اجتماعی سال ۱۴۰۳ را منتشر کرد. این نشریه، در هشت بُعد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، آموزشی، سلامت، زیرساختی، جنسیتی و عدالت بین نسلی به ارائه اطلاعات می‌‌پردازد.

کاهش هزینه‌کرد فرهنگی خانوار

براساس اعلام مرکز آمار ایران، نسبت هزینه خالص تفریحات، سرگرمی و خدمات فرهنگی به کل هزینه خانوار در سال ۱۴۰۳، در خانواده‌های شهری ۱.۷ و در خانواده‌های روستایی ۱.۳ درصد اعلام شده است. این در حالی است که هزینه خانوار شهری در سال ۱۳۹۷، ۲.۷ و در خانوار روستایی ۱.۸ درصد قید شده است. بررسی آمار منتشر شده نشان می‌دهد که هزینه‌کرد خانوار در بخش فرهنگ، از سال ۱۳۹۹ در خانواده‌های ایرانی روند کاهشی به خود گرفته و در سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲، به کمترین حد خود، یعنی ۱.۶ درصد در خانواده‌های شهری رسیده است. در خانواده‌های روستایی نی از سال ۱۳۹۹ تا سال ۱۴۰۳، هیچ تغییری در افزایش یا کاهش هزینه‌کرد خانوار دیده نمی‌شود.

بخش دیگر این گزارش، به بررسی وضعیت انتشار کتاب و کتابخانه‌های عمومی اختصاص داده شده است. بر اساس اعلام این گزارش؛ در سال ۱۴۰۳ تعداد عناوین و شمارگان کتاب‌های منتشر شده به ترتیب، ۱۱۶ هزار و ۶۵۴ عنوان کتاب و ۱۰۷ هزار و ۶۲۱ هزار نسخه بوده است که نسبت به سال قبل به ترتیب هزار و ۲۵۰ عنوان کتاب و ۲۱۱ هزار نسخه افزایش داشته است.

سقوط بی‌سابقه شمارگان کتاب؛ ۱۰۷ هزار نسخه برای جمعیت ۸۰ میلیونی

با این حال، نگاهی به آمار منتشر شده در این گزارش نشان می‌دهد که وضعیت نشر در سال ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ به کمترین میزان خود به لحاظ تعداد شمارگان رسیده است. به طوری که تعداد شمارگان کتاب در سال ۱۳۹۲، ۱۵۷ هزار و ۶۵۵ نسخه، در سال ۱۳۹۳ به ۱۵۲ هزار و ۳۲۳ نسخه و در سال ۱۳۹۴ به ۱۵۳ هزار و ۹۶۷ نسخه رسیده است. این روند از سال ۱۳۹۵ به این سو، کاهشی شده و از ۱۴۴ هزار و ۶۶ نسخه در این سال به ۱۰۷ هزار و ۶۲۱ نسخه در سال ۱۴۰۳ رسیده است؛ یعنی کاهش ۳۱.۷ درصدی طی ۱۱ سال.

رشد ۷۶ درصدی عناوین

بخشی از این گزارش به تعداد عناوین در این بازه زمانی اختصاص دارد. بررسی‌های آماری حکایت از رشد ۷۶.۵ در تعداد عناوین طی ۱۱ سال گذشته دارد؛ به طوری که تعداد عناوین در سال ۱۳۹۲، از ۶۶ هزار و ۱۰۷ عنوان به ۱۱۶ هزار و ۶۵۴ عنوان رسیده است. رشد عناوین در تمام سال‌های مورد بحث روندی تدریجی داشته و فقط در سال ۱۳۹۹، با کاهش ۹ درصدی نسبت به سال گذشته خود به ۹۵ هزار و ۴۴ عنوان رسیده است. این کاهش در سال ۱۴۰۱ نیز با کاهش سه درصدی همراه بوده است.

بنا بر این گزارش، در طی سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۳، تعداد کتابخانه‌های عمومی و تعداد کتاب‌های موجود، روندی افزایشی داشته است. تعداد کتابخانه‌های عمومی از سه هزار و ۱۴۷ به سه هزار و ۶۹۷ و تعداد کتاب‌های موجود از ۳۸ هزار و ۷۵ عنوان به ۵۲ هزار و ۹۴۱ نسخه رسیده است.

برای هر ۶ هزار جوان ایرانی، یک کتابخانه عمومی وجود دارد

نکته جالب در گزارش ظرفیت کتابخانه‌های عمومی، تعداد پایین کتابخانه‌ها و اعضای کتابخانه‌ها در قیاس با جمعیتی است که مخاطبان اصلی آن به شمار می‌آیند. بنا بر این گزارش، هرچند تعداد کتاب‌های موجود در کتابخانه‌ها طی ۱۱ سال گذشته رشد ۴۰ درصدی داشته، اما از نظر تعداد اعضا این رشد چندان محسوس نبوده است؛ به‌طوری که از دو هزار و ۵۱۷ نفر در سال ۱۳۹۲، به دو هزار و ۶۲۴ نفر در سال ۱۴۰۳ رسیده است.

این در حالی است که براساس اطلاعات مندرج در گزارش اخیر مرکز آمار، نرخ باسوادی افراد ۱۵ تا ۲۵ سال در سال ۱۴۰۳، ۹۸.۷ درصد بوده و بر اساس آمارهای رسمی، جمعیت جوانان ۱۵ تا ۳۴ سال کشور در سال ۱۴۰۴ به حدود ۲۴ میلیون نفر رسیده است؛ به عبارت دیگر، می‌توان گفت به ازای هر ۶,۴۹۱ نفر از جمعیت ۲۴ میلیونی، یک کتابخانه عمومی وجود دارد.