نادیا اثر اندره برتون

شاید نادیا برتون  مصداق همین جمله باشد كه خود برتون در مورد یكی از تابلوهای مورد علاقه اش‹ میهمانی نان فطیر› در پاورقی كتاب می نویسد: سرشار از نیات پنهانی است  وتاویلش باریك بینی بسیار می طلبد.نادیا اثری است با شبكه های پیچیده تاویل و تاویل ان جز با دست یازیدن به منطق سورئال متن به گونه ای دیگر امكان پذیر نیست. همین منطق اثر است كه تعریفی اینچنینی را از زندگی ارایه می دهد:‹‹هیچ بعید نیست ضروری باشدزندگی را مثل نشانی پوشیده نویس شده ی سردابهای پنهان ، رمز گشایی كنیم››.
در ابتدا هنگامی كه خواننده (به علت ذات ضد رمان بودن اثر)،هنوز در ارتباط برقرار كردن با اثر بلا تكلیف است، ناگهان با اثری روبرومی شود كه گره فكنی جزه ذاتی ان است و بعد از باز كزدن هر گره فضای ارتباطی با متن به گونه قابل وصفی كسترش می یابد. نادیا اثری است كه خواننده را از هر گونه تاویل ملموس و قابل تعریف در جهان واقعیت، خلع سلاح می كند.و مخاطب برای تاویل متن چاره جز دست یافتن به منطق متن در پیش روی خود نمی بیند.
كلیه اتفاقات در بستر واقعی شكل می گیرد ولی این پایان را ه نیست و در فضایی سورئال ادامه می یابد. مثلا نادیا هنگامی كه با راوی متن در حال قدم زدن در خیابان است ناگهان توجه راوی را به پنجره ای معطوف می كندو روشن شدن چراغ ان پنجره و و رنگی كه از روشن شدن چراغ از پنجره ساطع می شود را  پش گویی می كند. حتی این گونه برخورد، با نام اثر نیز صورت می گیرد نادیا اسمی است كه تنها دو هجا از ان با معنا است و بقیه ان معنای خاصی ندارد. شخصیت نادیا نیز همینگونه است ، ما تصاویری از او روبرو می شویم كه به فراواقعیتهای شخصیتی او می رسد.( البته فرا واقعیت الهایات نیست در الهیات یافتن جنبه های  غیره واقعی به قصد هدفی مشخص است و شاید هدف ان چیزی جز رسیدن به روح یا یك ذات غیره  لمس و واحد  و ذات معنویات ندارد . اما سورئالیسم ذات  اولیه واقع گراینه خود را حفظ می كند و فرا واقعیت در همین بستر شكل می گیرد) برای تعریفی ملموس تر از یك اثر هنری از دید یك سورالیسم  تعریفی كه دالی از اثر هنری ( البته در میان تعریفی از فرشته) به دست می دهد ، شاید تعریف قابل لمس تری باشد‹‹ اثر هنری هنری همجنان برخی عناصر واقعیت ، باید به تداعی ها و تاویلهای جنون امیز، منجر شود›› نادیا زنی  است كه چشمهای عروسك را در می اورد تا ببیند در پس انها چه اتفاقاتی می افند، جنون همراه اوست وهمین جنون است كه به او قدرت فر واقعی می بخشد. یا در چهره مردم به دنبال دلمشغولیهایشان می گردد( چهره مردم به عنوان امر واقعی و دلمشغولیهای مردم كه ذاتی فراواقعی پیدا می كند). حضور واقعی نادیا زمینه ای است كه تنها در كیستی و هستی او معنا می شود و فرا واقعیتهای رفتاری او توسط راوی نقل می شود كه از او هم جز اسمی و شغلی ، چیز دیگری برای ما مشخص نمی شود.
كتاب با طرح چرایی زندگی و هستی ( همان مسئله حل نشده زندگی) اغاز می شود . حتی این شروع نیز از عقاید سورئالیسمی اولیه نشات می یرد كه برای اولین بار در رمانتسم قرن نوزدهم خود را نشان می دهد. تفكری كه معتقد است شرخ عقایدگوناگون در نوشته مهم نیست چون ما با مسایل جدی تری چون: چرایی زندگی و هستی روبروییم و چون نوشتن از عقاید انسانی به قصد انتفاع شخصی صورت می گیرد، ارزشی بر ان مترتب نیست. محتوای این  تفكر طرح محتوای واضح و رواج دادن اغماض است. بعد از اشعار وینتنیه بودلر  و عرفانی ناشی از رمبو، شاعر وسیله ای مشود برای نفوذ در طبیعت برتر’و اینگونه برخورد استكه به شكست‹‹ فلسفه اصالت عقل ›› منتج می شود و عقیده حركت و تغییر در جهان  جایگزین ‹‹فرضیه ثبت و دوام ماده›› می گردد.( این ابعاد كند و كاو وتشكیك درارتباط با دنیای اطراف است، كه ذهنیت سورئال را می سازد. نادیا نیز در متن این برخورد اولیه سورئالیتستی را تجربه می كند. نادیا برای راوی تعریف میكند: یكی از معشوقه ای نادیا وقتی دستش را به او(نادیا) نشان می دهد، نادیا به هم چسبیدن انگشتان معشوقه اش را به دلیل  وجود یك زخم می انگارد ولی وقتی مرد هر دو دستش را به او نشان می دهد نادیا متوجه می شود كه هر دو دست او دارای انگشتهایی هستند كه بهم چسبیده اند.نادیا به راوی میگوید:‹‹ ادم این همه وقت با كسی باشدو بارها فرصتش را پیدا كند تا او را  در همه حال ببیند، وبه ریزترین حركات و خصوصیاتش دقیق شود و لی در اخر بفهمد اصلا هیچ چیز ندیده و متوجه ان چیز اینقدر علنی نشود›› شاید این اتفاق است كه كه نادیا را به سمت برخوردی فرا واقعی با جهان تشویق می كند. ) سورئالیسم با جستجوی علمی و دقیق ‹‹ واقعیت برتر›› شرو ع می شود. سورئالیسمی كه اولین بار اپولینر گیوم انرا به كار می بردولی  سوپو  وبرتون انرا همان فعالیتها ی درونی مغزی و رویا مانندی تعریف كی كنند، كه اولین بار ژرارد نروال انرا «مافوق طبیعت » نامیده بود.و از انجا كه هر دو پزشك بودند پایه مكتب خود را بر فعالیتهای ضمیر پنهانی  بنا نهادند كه بعدها به « نگارش خودكار» منجر می شود. نوشتاری كه عنان را به دست قلم می سپارد و بوسیله زبان یا  هر چیز دیگری( هنرهای مختلف) جریان واقعی تفكر را بیان می كند. نوشتاری كه خارج از تحكم عقل  و جدا از قوانین زیباشناختی  و اصول اخلاقی برای بر انگیختن واقعیتِ مدفونِ در ضمیرِ پنهان  به فعالیت تلاش می كند.( البته نوشتار خودكار به معنای صیقل ندادن متن نیست)یكی دیگر از لوازماتی كه اینگونه نگاه به جهان می افریند، كسب شناخت از دنیای اطراف بوسیله ضمیر پنهان است. البته این گونه شناخت به شرطی امكان پذیر می باشد كه بتوان انرا دوباره در ذهن زنده كرد و امراض روانی بویژه امراض روانی كه  هذیانهای ذهنی را بر می انگیزد، ما را به اینگونه شناخت ار جهان اطراف نزدیكتر می كندو از همین گونه است كه سورئالیسم مطالب به اصطلاح منطقی را با مطالبی كه  از جنبه اندیشه ثابت، جنون امیز تلقی می شود را در هم می امیزد و واقعیت متفاوتی را خلق می كند.
ضد رمان نادیا تمام دو مشخصه بالا را در خود دارد.نادیا شخصیتی است كه شناخت او از اطرافش از جایی منشا می گیرد كه او را به دیوانه خانه می كشاند و او را از پای در می اورد. و همین طور شخصیتی است كه می خواهد چیزهایی را كه از ذهن عاشقش می گذرد را رها سازدو همین جاست كه « نوشتار خودكار» در متن بوقوع می پیوندد.
ضد رمان بودن نادیاوهمچنین بدلیل اینكه مخاطب باید در بخورد با اثر تمام مفروضات خود را  در ارتباط برقرار كردن با جهان رمان كنار بگذارد‘( برخوردی كه به زعم بارت مخاطب در مقابل یك اثر «نشئه اور» از خود نشان می دهد) باعث می شود خواندن نادیا كار طاقت فرسایی جلو كند. از سبك زندگینامه ای نگار ش رمان گرفته تا دستیابی به سبكی مشابه بررسی بالینی – عاری از احساس و خشك  وبی روح. ازشک در ماهیت و كیستی  راوی تاموهبیتهای خاصی كه كه نادیا از انها بخوردار است ضد رمان بودن اثر را به اثبات می رسانند.
به هر حال خواندن نادیا انهم با زبان فارسی( زبانی كه كاملامشخص،زوایایی از متن را در خود خفه كرده، و البته انگار كاری هم از دست مترجم در این زمینه بر نمی امده..) كار مشكلی است . اما اگر حال حوصله خواندن شاهكاری را دارید كه حاضرید چندین دفعه خواندنش را تكرار كنید خواندن انرا به شما توصیه می كنم