ماه مبارک رمضان تمام شد؟/ نشانه‌های عادی‌سازی در کافه‌ها

به گزارش پایگاه خبری “ججین” به نقل از خبرگزاری مهر، انتشار تصاویر و تبلیغات مربوط به «میز صبحانه» برخی رستوران‌ها و کافه‌ها در فضای مجازی، آن هم در ماه مبارک رمضان، در روزهای اخیر توجه بخشی از کاربران شبکه‌های اجتماعی را به خود جلب کرده است. این محتواها که در دومین جمعه ماه رمضان منتشر شده‌اند، برای برخی این پرسش را ایجاد کرده‌اند که آیا ملاحظات این ماه، در فضای عمومی و مجازی شهر، کمرنگ‌تر از گذشته شده است.

در سوی دیگر، واقعیتی وجود دارد که نمی‌توان آن را نادیده گرفت. دسترسی به غذا برای همه شهروندان، حقی بدیهی است و مسافران، بیماران و افرادی که به دلایل مختلف امکان روزه‌داری ندارند، باید بتوانند بدون دشواری، غذای مورد نیاز خود را تهیه کنند. این موضوع همواره در سیاست‌گذاری‌های شهری و اجتماعی به رسمیت شناخته شده و محل اختلاف جدی نیست.

با این حال، آنچه محل بحث قرار گرفته، نه اصل ارائه خدمات، بلکه شکل و زمان بازنمایی آن در فضای عمومی است. تبلیغ آشکار صبحانه با همان زبان و تصویرسازی روزهای عادی، در میانه ماه رمضان، از نگاه منتقدان بیش از آنکه پاسخی به یک نیاز مشخص باشد، به نوعی عادی‌سازی فضایی تعبیر می‌شود که با حال‌وهوای این ماه همخوانی ندارد؛ فضایی که هنوز برای بخش قابل توجهی از جامعه واجد معنا و حساسیت است.

در سال‌های اخیر، فضای مجازی به امتداد طبیعی شهر تبدیل شده، ویترینی که نه تنها کالا و خدمات، بلکه سبک زندگی و مناسبات فرهنگی را نیز بازنمایی می‌کند. در چنین بستری، محتواهای تبلیغاتی الزاماً خنثی نیستند و می‌توانند ناخواسته در شکل‌دهی به درک جمعی مناسبت‌ها و ارزش‌ها نقش ایفا کنند.

از سوی دیگر، فعالان حوزه غذا و پذیرایی در شرایطی فعالیت می‌کنند که رقابت برای دیده‌شدن، شدیدتر از همیشه است. در این میان، انتشار مداوم محتوا به یک ضرورت حرفه‌ای تبدیل شده؛ ضرورتی که گاه مرز میان بازاریابی و ملاحظه اجتماعی را کم‌رنگ می‌کند.

با این همه، واکنش‌ها به چنین تبلیغاتی، الزاماً تند و پرسر و صدا نیست. برای بسیاری، مسئله نه خشم که نوعی دلخوری خاموش به حساب می‌آید؛ احساسی مبهم از نادیده‌گرفته‌شدن حال‌وهوای جمعی ماهی که هنوز برایشان اهمیت دارد. حساسیتی که کمتر در قالب اعتراض علنی بروز می‌کند، اما در قضاوت‌های روزمره و گفت‌وگوهای غیررسمی حضور دارد.

ماه مبارک رمضان، برای بخش بزرگی از مردم جامعه، تنها یک مناسبت مذهبی نیست، بلکه بخشی از ریتم و زیست زندگی شهری و حافظه جمعی است. احترام به این فضا، لزوماً به معنای تحمیل سبک زندگی یا محدود کردن نیازهای فردی نیست، بلکه می‌تواند در انتخاب لحن، تصویر و زمان انتشار محتوا نمود پیدا کند؛ انتخاب‌هایی کوچک که به همزیستی آرام‌تر در فضای عمومی کمک می‌کنند.

باید بدانیم مسئله اصلی، چگونگی ایجاد تعادل میان الزامات فعالیت اقتصادی، تحولات سبک زندگی و حساسیت‌های فرهنگی در جامعه‌ است؛ تعادلی که شاید بیش از هر چیز، به دقت، درک متقابل و مسئولیت‌پذیری مسالمت‌آمیز نیاز دارد.